Mercuriusovergang 9 mei 2016

image_pdfimage_print
Mercuriusovergang
Eigenlijk geen Mercuriusovergang maar eentje van Venus

Mercuriusovergang op 9 mei 2016

Op maandag 9 mei 2016 is er een interessant verschijnsel aan de hemel te zien. Een Mercuriusovergang. Wat is dat precies en hoe kan ik die zien?

Mercuriusovergang

Op maandag 9 mei 2016 loopt de planeet Mercurius tussen de aarde en de zon door. Dit noemen astronomen: “Mercurius is in benedenconjunctie”. Omdat de planeet zich precies in de baan bevindt als wij naar de zon kijken, trekt hij voor de zon langs en is op de zon te zien als een stip (schaduw). In Nederland en België kunnen we de gehele overgang volgen. Om 13.12 uur raakt het schijfje van Mercurius de zon voor het eerst, om 20.41 uur is hij weer helemaal weg. De zon is dan bijna onder.

Hetzelfde verschijnsel doet zich ook voor met de planeet Venus. De foto boven dit artikel heb ik genomen op 8 juni 2004, toen er een prachtige Venusovergang te zien was. Dit komt omdat Venus en Mercurius zogenoemde ‘binnenplaneten’  zijn, dat zijn de planeten die tussen de aarde en de zon in staan. De overige planeten zoals onder andere Mars en Jupiter zijn ‘buitenplaneten’.

Mercurius bevindt zich geregeld (gemiddeld bijna 4x per jaar) tussen de aarde en zon, maar een Mercuriusovergang doet zich slechts gemiddeld 14x per eeuw voor. Dit komt doordat de planeet vaak boven of onder ons gezichtsveld de zon passeert en zo geen minuscuul stukje van de zon aan ons blikveld onttrekt.

Een Mercuriusovergang is niet vanaf iedere plek op aarde te zien. De vorige in 2008 was in Nederland niet waarneembaar, de laatste die we konden zien was op 7 mei 2003. De eerstvolgende op 11 november 2019 is bij ons gedeeltelijk te zien. Vervolgens moeten we lang wachten tot 2032 en is er weer een gedeeltelijke Mercuriusovergang te zien.

Hoe de Mercuriusovergang op 9 mei 2016 te zien is, wordt in onderstaande korte animatie duidelijk:

Deze animatie is gemaakt met Stellarium. Stellarium is een gratis open source planetarium. Het toont een realistische 3D hemel. Stellarium werkt op Windows, OS X en Linux. Kijk voor meer informatie op: http://www.stellarium.org/nl/

Mercurius

Mercurius

Mercurius is de planeet die het dichtst bij de zon staat. Tussen de 47 en de 70 miljoen kilometer. De baan de Mercurius is niet mooi rond, maar elliptisch (uitgerekt).

Doordat Mercurius dicht bij de zon staat betekent dit dat hij niet altijd goed te zien is. Soms is kort na zonsondergang Mercurius in het westen te zien is als ‘avondster’, of als ‘ochtendster’  in het oosten. Goede perioden in 2016 zijn: maart en april aan de avondhemel. Begin mei 2016 verdwijnt hij van het toneel om eind september weer aan de ochtendhemel op te duiken. In december staat hij laag in het zuidwesten.

Klik hier als je wilt weten of Mercurius vandaag te zien is.

Omdat Mercurius dicht bij de zon staat is het er erg warm. Dat kan variëren van 300 tot 400 graden Celsius. Deze variatie komt door de elliptische baan. Hij staat dus soms dichter bij de zon en soms wat verder er van af. Hoe dichter bij de zon, hoe warmer. ’s Nachts koelt het lekker af tot -200 graden.

Een jaar (rondje om de zon) duurt bij Mercurius 88 aardse dagen, je bent dus vaak jarig. Een dagje werken duurt wel erg lang. Mercurius draait heel langzaam om zijn as. Een rondje om zijn as waar, de aarde in 24 uur over doet, duurt op Mercurius wel 59 aardse dagen.

Het oppervlakte van Mercurius lijkt erg veel op de maan en is bezaaid met kraters. Een dampkring ontbreekt nagenoeg. Waarschijnlijk is Mercurius 4 miljard jaar oud. Mercurius is de kleinste planeet van ons zonnestelsel, sinds 2006 toen Pluto zijn planeetstatus verloor en werd gedegradeerd tot dwergplaneet. Mercurius heeft een diameter van 4878 km, dat is ongeveer 2/5 van de aarde. Dat is vergelijkbaar met de Verenigde Staten van kust tot kust.

Mercuriusovergang bekijken

Mercurius is een kleine planeet en het schijfje dat op 9 mei 2016 te zien is, past bijna 160x in het zichtbare oppervlakte van de zon. Om het goed te kunnen zien is gebruik van een verrekijker of een telescoop nodig. LET OP, want met een verrekijker of telescoop zonder goede bescherming naar de zon kijken beschadigt jouw ogen onherstelbaar. Hoe je de zon veilig kunt waarnemen lees je hier.

Altijd al een goede niet zo’n dure telescoop willen aanschaffen? Koop dan nu de Bresser Solarix. Met zijn professionele zonnefilter en smartphoneadapter zie je de mooiste beelden van de overgang en maakt er ook nog goede foto’s van met je smartphone. En als het donker wordt is hij gewoon te gebruiken als telescoop voor de maan, planeten en bepaalde deepsky objecten. Koop hem voor de overgang en ontvang gratis het boek ‘De oerknal’  van Govert Schilling.

Bresser_solarix

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.