Zonsverduistering

Op vrijdag 20 maart 2014 is er in de Benelux een heel mooie (gedeeltelijke) zonsverduistering te zien. Een zonsverduistering wordt ook een ‘eclips’ genoemd. Wat is een zonsverduistering? In deze blogpost het antwoord.

De aarde is een planeet die in een bijna cirkelvormige baan rond de zon draait. Hier doet hij precies 365,25 dagen over. Om de aarde draait een maan, voor ons is dat dé maan. Een zonsverduistering is een toestand waarin de maan precies in een lijn met de zon staat. Dus precies tussen de aarde en de zon. De schaduw van de maan valt dan op de aarde en de zonsverduistering is een feit. Omdat de maan een relatief klein hemellichaam is een zonsverduistering maar op een gedeelte van de aarde een totale eclips. Nu zou je zeggen dat we iedere maand een zonsverduistering zouden moeten hebben, want de maan gaat eenmaal per maand voor de zon langs (nieuwe maan).  De laatste gedeeltelijke eclips in Nederland was in 2011 en daarvoor in 1999. Deze was overigens een flinke waarbij 87% van de zon werd verduisterd. Dat we niet iedere maand een zonsverduistering hebben kom doordat de baan van de maan om de aarde een kleine hoek maakt met die van de aarde. Meestal gaat bij nieuwe maan de maan onder of de zon door. Maar heel af en toe kruisen ze elkaar en dan hebben we een zonsverduistering.

Andersom kan het ook. Dat heet een maansverduistering. Dat is eigenlijk een zonsverduistering op de maan. De schaduw van de aarde valt dan op de maan. In tegenstelling tot de zonsverduistering is een maansverduistering op iedere plek te zien, als de maan maar te zien is. In 2014 waren er twee volledige maansverduisteringen, maar die waren overdag en dan is er dus niets te zien. Op 28 september 2015 is er een totale maansverduistering, die we wel kunnen zien. Wordt wel nachtwerk, want hij is van 02.11 tot 7.24 uur.

In onderstaand filmpje van circa één minuut worden de principes van zons- en maansverduisteringen weergegeven:

 De zonsverduistering van 20 maart 2015

In Utrecht begint de zonsverduistering om 9.29.58 uur, om precies te zijn. In België is dat een paar minuten eerder (Gent 9.27.08 uur). Het maximum, waarbij ca 84% van de diameter van de zon achter de schaduw van de maan schuilgaat is op 10.37.15 uur (gent 10.34.11 uur). Dan schuift de schaduw van de maan weer weg en is het om 11.48.01 uur weer afgelopen (Gent 11.44.59 uur).

Een bedekking van 84% zal niet voldoende zijn om ons land in volledige duisternis te zetten, maar dat het spectaculair wordt is wel een feit. Bij ons is het dus een gedeeltelijk verduistering. Je moet naar Spitsbergen om een volledige verduistering te ervaren. Voor de volgende zonsverduistering in de Benelux moeten we wachten tot 10 juni 2021 en dan is ‘slechts’ 33% van de zon bedekt.

In onderstaande afbeelding kun je zien hoe het verloop zal gaan op 20 maart 2015

Zonsverduistering 20 maart 2015. Bron: De Sterrengids 2015

Kijken naar een zonsverduistering is niet zonder risico!

Kijk nooit zonder bescherming van de ogen naar de zon! Ook niet naar een verduisterde zon. Het licht van de zon is zo fel dat het je ogen onherstelbaar beschadigt.

Voor zonsverduisteringen zijn er speciale eclipsbrilletjes in de handel. Ze gaan hard, maar met een beetje googelen moet het lukken om er nog eentje te pakken te krijgen:

Urania (België)
Rob Walrecht Productions
Cosmos Sterrenwacht

Gebruik nooit een zonnebril, CD of zwartgemaakt glas o.i.d.Onbeschermd met een verrekijker of een telescoop kijken is helemaal uit den boze. Hiervoor is overigens wel een speciale folie verkrijgbaar. Zie de link naar Urania, hierboven.

Veel plezier bij het genieten van de zonsverduistering en we wensen onszelf een heldere dag toe!