De Vleermuis – een vreemde vogel

vleermuis

De vleermuis

De vleermuis is een rare vogel. En dat is het nog niet eens. Het zijn zoogdieren en de enige ter wereld die kunnen vliegen. Over de hele wereld komen circa 2000 soorten voor, die zich op allerlei manieren voeden; vruchten, vis, bloed (vampiers). De meesten eten echter insecten. In Nederland zijn tot nu toe 21 soorten waargenomen. Daarvan zijn er 7 soorten vrij algemeen en 9 soorten zeldzaam. De overige 5 soorten zijn al verdwenen of als dwaalgast een keer in ons land waargenomen.

Biologie van de vleermuis

De vleugels van de vleermuis zijn eigenlijk vergroeide armen en handen. De vingers zijn sterk verlengd en geven hierdoor extra stevigheid aan de vlieghuid, gespannen is tussen lichaam, ledematen en staart. Maar het meest bijzondere is wel dat de vleermuis in staat is om in volledige duisternis te vliegen en zijn kostje op te scharrelen. Dit doen ze door het gebruik van sonar of echo-locatie. Tijdens de vlucht stoot de vleermuis voortdurend korte trillingen (geluiden) uit met een heel hoge frequentie, sommige soorten schijnen tot 180.000 Hz te gaan. Als de vleermuis in de buurt van een voorwerp komt, bijvoorbeeld een insect, dan kaatst het geluid terug. De vleermuis verwerkt deze informatie in een fractie van een seconde en past indien nodig de route aan. De trillingen zijn met het menselijke gehoor niet waarneembaar (20.000 Hz). Om ze toch te kunnen horen en opnemen heb je een vleermuisdetector nodig.

In 2015 ontdekken onderzoekers van de Amerikaanse Johns Hopkins University dat vleermuizen niet alleen hun weg vinden door het uitzenden en opvangen van ultrasoon geluid, maar dit ook doen via uiterst gevoelige sensoren op hun vleugels. Deze sensoren zijn cellen die zelfs de kleinste veranderingen in de luchtstroom registreren. Deze receptoren zenden de informatie naar neuronen in de hersenen waardoor de vleermuis in een fractie van een seconde zijn vliegrichting kan aanpassen. Deze sensoren zitten aan de basis van de haartjes op de vleugel.

Hieronder wordt in 1,5 minuut uitgelegd hoe het werkt en hoe deze kennis kan bijdragen aan het ontwerpen van vliegtuigen.

Vleermuis = nuttig

Op onze website komen soms mensen terecht die ‘vleermuisplaag’ gegoogeld hebben. Dat is gek, want het is meer dan nuttig dier die grote aantallen insecten verorbert. Een vleermuis heeft voor het vliegen heel veel energie nodig en via de vlieghuid wordt veel warmte verloren. Een beetje vleermuis vangt ruim 3000 muggen en andere insecten in een nacht. Waarschijnlijk zijn mensen waarvan de woning of schuur door vleermuizen in gebruik wordt genomen als plaats om te overwinteren daar niet zo blij mee.

Winterslaap

In de winter zijn er te weinig insecten. Daarom houden vleermuizen in ons land een winterslaap. Ze trekken zich terug op een donkere vorstvrije plek. Vleermuizen zijn nog steeds bedreigd en alle soorten zijn in Nederland beschermd. Op steeds meer plekken worden speciale ‘vleermuisgrotten’ gebouwd. Dat is goed maar soorten die in bomen overwinteren, zoals de Rosse Vleermuis hebben het moeilijk door de drukte in de bossen en de kap van bomen in de winter.

Vleermuis waarnemen

’s Avonds op een mooie zomeravond zie je geregeld een vleermuis voorbij komen. Dat is leuk, het nog leuker om de onhoorbare geluiden die ze maken bij de echolocatie te beluisteren en/of te analyseren.

Dat kun je doen met een vleermuisdetector en dat is leuker dan je misschien op het eerste gezicht (gehoor) denkt.

Eind 2017 verscheen een nieuw standaardwerk over de vleermuizen van Europa. Een must voor iedereen die meer wil weten over de Nederlandse en Europese vleermuizen. Klik hier om de veldgids vleermuizen van Europa te bekijken.

BewarenBewaren

BewarenBewaren

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.