Vleermuisgeluiden opnemen met een vleermuisdetector

batbox duet vleermuisdetector

Vleermuisdetectors

Met een vleermuisdetector kun je de ultrasone vleermuisgeluiden opnemen en later terugluisteren en (bij sommige) modellen analyseren via een sonogram. In deze blog enige praktische tips.

In het kort starten we met de typen vleermuis detectoren die er op de markt zijn.

Een vleermuisdetector kan voor ons niet hoorbare ultrasone vleermuisgeluiden omzetten in hoorbaar geluid. Er zijn drie types:

  1. De heterodyne vleermuisdetector. Deze maakt ultrasone vleermuisgeluiden hoorbaar door ze om te zetten (als het ware ‘vertalen’) naar frequenties die wel binnen ons bereik liggen. Je hoort ‘realtime’ het geluid op de frequentie die je op de vleermuisdetector hebt ingesteld. Je kunt opnames niet met software analyseren, maar wel gebruiken om te vergelijken met bestaande opnames. Ook als je de frequentie onthoudt waarop je de opname hebt gemaakt geeft dat een indicatie van de soort en/of het gedrag.
  2. De frequency vleermuisdetector ‘deelt’ de vleermuisgeluiden tot een hoorbaar frequentie. Als de factor van dergelijke vleermuisdetector 10 is, dan betekent dat het apparaat een geluid van 50 kHz naar 5 kHz brengt. En dat goed is voor ons hoorbaar. Opnames kunnen met speciale software worden geanalyseerd.
  3. De time-expansion vleermuisdetector: bij deze techniek worden de vleermuisgeluiden ‘vertraagd’ waardoor de frequentie eigenschappen perfect bewaard worden. Om realtime te luisteren minder geschikt omdat de tonen langgerekter klinken.

Apparatuur

Eigenlijk kun je ieder opname apparaat aan je vleermuisdetector koppelen. Een dictafoon, MP3 speler, de oude minidisc speler of rechtstreeks  op je laptop. Het enige dat je nodig hebt is een 3,5 mm ‘jack – to – jack’  (TRS) kabeltje dat je in de juiste aansluiting stopt (rec). Of het een mono dan wel een stereo kabel is maakt niets uit. Voor een heterodyne vleermuisdetector is het niet zo van belang welk opname apparaat je kiest. Op basis van de frequentie waarop je de opname hebt gemaakt en eventueel een vergelijking met een opname, kun je een heel eind komen als je later de soort wilt determineren. The Bat Detective, bestaande uit een CD en een boekje is een goed hulpmiddel als je met je heterodyne detector aan de slag wilt.

In deze alinea gaan we uit van het gebruik van een Frequency Division vleermuisdetector. Wil je van je opname een sonagram maken en die later met software op je PC analyseren (bijvoorbeeld Batscan) dan worden er hogere eisen gesteld aan de kwaliteit van het opname apparaat. Een dictafoon of MP3 speler valt dan al snel af. Deze zijn gemaakt om het geluid van een stem op te nemen en halen over het algemeen niet de frequenties die nodig zijn voor een analyse. Misschien dat de duurdere modellen wel geschikt zijn. Om een geschikte WAV file te maken dient er op minimaal 16 bit sampling opgenomen worden op 44,1 kHz of hoger. MP3 spelers moeten een bitrate hebben van 320 kbps (160 per kanaal) op 44, 1 kHz of hoger.  Een (ouderwetse) minidisc met opname mogelijkheid voldoet aan deze vereisten en kan zo ingezet worden. MP3 of andere files moeten later wel geconverteerd worden naar het WAV formaat om geanalyseerd te kunnen worden.

Met een Time Expansion detector kunnen hoog kwalitatieve opnamen gemaakt worden. Time Expansion vleermuisdetectors zijn in de regel erg duur (€ 1000,- en meer). Een betaalbare optie is echter de Batbox XD. Deze kan zowel Frequency Division als Time Expansion opnemen. Als je vleermuisgeluiden wilt insturen op vleermuisnet dan is het een vereiste dat die met een Time Expansion apparaat zijn opgenomen.

Vleermuisgeluiden opnemen met je smartphone of tablet

In dit tijdperk van smartphone en tablet ligt het voor de hand om die te gebruiken voor het opnemen van vleermuisgeluiden. Zo’n ding is tegenwoordig overal voor te gebruiken en kan ook met de juiste app kwalititatief goede opnames maken. Voor de aansluiting op een smartphone of tablet heb je wel een extra kabeltje (adapter nodig). In de meeste smartphones of tablets hoort een TRRS aansluiting, in de vleermuisdetector de TRS aansluiting.

TRS kabelTRRS

 

Dan is het een kwestie van de juiste keuze wat betreft de app. De app moet dus tenminste voldoen aan de eis van minimaal 16 bit audio en een  sample rate van minimaal 44,1 kHz. Ik neem zelf op via mijn Ipad met HD recorder Plus. Je moet een betaalde versie aanschaffen (€ 4,49) en die upgraden naar de Pro versie (€ 2,69). Je heb dan wel een heel geavanceerde recorder, die tot een bitrate van 32 bit kan en een sample rate van 96k. Ik kwam erachter dat mijn betaalde Ipad versie niet op de Iphone werkte. Volgens de ontwikkelaar werkt de Iphone versie wel op de Ipad, maar andersom niet. Iets om rekening mee te houden.

Download Recorder HDRecorder Plus voor de Iphone

Download Recorder HDRecorder Plus voor de Ipad

Ik heb niet zoveel ervaring met Adroid apps. Maar deze link leidt naar een app die aan de minimale vereisten kan voldoen.

google play

RecForge Pro Audio Recorder

 

Download Recorder HD
Bij gebruik van een Time Expansion Vleermuisdetector wil je de spectogrammen goed kunnen analyseren. Dan is het voor IOS de app Spectrumview een goede keus.

 

Voor Android is Spectrum View wellicht een bruikbare optie (zelf niet geprobeerd)

 

Vleermuisgeluiden opnemen met mini-computer of laptop

Bij gebruik van een desktop, laptop of mini-computer wil het soms niet lukken om een goede verbinding te maken. Dan wil een USB externe geluidskaart uitkomst bieden. Wil je Batscan rechtstreeks gebruiken in combinatie met een van de genoemde apparaten, dan lukt dat meestal alleen met een externe geluidskaart.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.