Berk – Waarom is een berk wit?

 

De Berk

De berk was de eerste boom die ik bij naam leerde kennen. Mijn vader heeft bij zijn huwelijk (met mijn moeder) een jonge berk in de voortuin geplant. Die berk heeft er mijn hele jeugd gestaan. Ieder jaar weer groter groeiend. Nadat ik het ouderlijk huis had verlaten stond hij er op een dag niet meer. Te hoog geworden en in de ogen van mijn vader te oud.

Op onze rondreis door Lapland in 2017 kreeg ik pas echt respect voor de berk en zagen wij dat het een boom is van een grote schoonheid, die zich onder zeer zware omstandigheden en op allerlei  plaatsen weet te handhaven. Extreme wind, kou en regenval; ze tekenen de berk maar krijgen hem niet klein.

In deze blogpost geen weetjes en watjes over de berk. Wel een lofzang, het geheim van zijn ontstaan en het antwoord op de vraag: waarom is een berk wit? Voor de wetenswaardigheden van deze fascinerende boom verwijs ik gemakshalve naar Wikipedia.

Waarom is een berk wit?

Waarom is een berk wit? Deze vraag houdt de mensheid al duizenden jaren bezig. In het Hoge Noorden bestaat er veel kennis over mysterieuze wezens in oude legenden, mythen en sagen. Goede en slechte geesten en de oorsprong van veel dingen. Een nadere studie van de oude, soms bijna vergeten, verhalen onthult het geheim van de berk, zijn ontstaansgeschiedenis en het raadsel van zijn witte kleur.

Waarom is een berk wit?

De werelden

In de Noordse mythologie was de wereld lang geleden verdeeld in twee helften. Er was een licht en heet deel. Dit deel werd door vuurreuzen bewoond. De naam van dit werelddeel was Muspelheim. Er was ook een koud en donker deel, grotendeels bestaande uit rijp en ijs. Dit gebied werd Nilfheim genoemd.

De oerkoe Audhumbla

In de koude wereld leefde volgens de overlevering de oerkoe Audhumbla. Deze koe voedde zich met ijs, door het op te likken. Er was in deze wereld nog meer leven. De Mies-Jään. Dit was een volkje van kleine wezens. De Mies-Jään beschikten niet over bovennatuurlijke krachten en leefden een hard bestaan. De belangrijkste voedselbron van de Mies-Jään bestond uit de melk van Audhumbla, die ze op slinkse wijze wisten te bemachtigen. Ze zetten de koe op het verkeerde been door zich met ijs en vuil te vermommen. Door de duisternis in Nilfheim dacht Audhumbla met kalfjes te maken te hebben en liet de Mies-Jään van haar melk drinken. Deze vorm van parasitisme hield duizenden jaren stand.

De ijsreus Ymir

Door voortdurend aan het ijs te likken bevrijdde de koe Audhumbla op een zekere dag de ijsreus Ymir. Ymir lag al die tijd in het ijs te wachten om tot leven te komen. Ymir was een koude, harteloze reus die uitsluitend aan zichzelf dacht. Al snel had hij in de gaten dat de melk van Audhumbla de voornaamste, zo niet enige, voedselbron was in Nilfheim. Zijn honger was enorm, zijn ego ook. Voor hem telde maar één ding en dat was de alleenheerschappij over de melk van Audhumbla. Zodra hij het spelletje van de Mies-Jään door had, ontzegde hij hen de toegang tot de koe. Dit ondanks het gegeven dat er voor iedereen melk in overvloed was.

De IJsreus YmirHet lukte de Mies-Jään steeds minder om de koe te bedotten. Ymir lag voortdurend op de loer en bewaakte de koe met verve. Op een gegeven moment, gedreven door de honger, besloten de Mies-Jään zich te verenigen en met zijn allen een aanval te doen op de reus. Mannen, vrouwen, kinderen – iedereen deed mee. Deze aanval die bekend staat als de ‘Suuri Hyökkäys’ mislukte jammerlijk. De Mies-Jään waren geen partij voor de machtige reus, die eindelijk zijn kans schoon zag om voor eens en altijd met het volkje van melkdieven af te rekenen. Hij greep ze allemaal in één reusachtige armbeweging bij de lurven en wierp ze met een grote zwaai Nilfheim uit.

Daarom is een berk wit!

Door de combinatie van het scherpe licht en de schrik verbleekten de wezens naar spierwit en verstarden volkomen. Ze stonden stram en verstijfd in het koude landschap van wat in de huidige tijd het Noorden van Europa is. Het kwam nu aan op echte overlevingskunst; hun voeten groeiden de aarde in om aan voedsel te komen. Hun armen groeiden naar de hemel en hun vingers werden bladeren, die het licht wisten om te zetten in suikers. De suikers waar ze zo van hielden en die zo rijkelijk in de melk van Audhumbla zat. Slechts een klein deel van de Mies-Jään wist zich los te rukken uit de verstarring en trok de wereld in. Maar dat is een ander verhaal, namelijk dat van de kabouters…..

Het is ook om deze reden dat de bewoners van Noord Europa de berk gebruiken voor het vervaardigen van hun fraaie en befaamde puuko’s en outdoormessen. Bijna alle scandinavische messen hebben een handvat van berkenhout.

Verantwoording: in de Noordse mythologie komen Audhumbla, Ymir en Nilfheim voor. De rest is verzonnen….

Ode op de berk

Hoog tijd voor een lofzang! Die kun je natuurlijk zelf verzinnen, maar helaas ben ik niet zo poëtisch aangelegd. Op internet vond ik een  prachtige ode van de Amerikaanse kinderboekenschrijfster Maggie van Galen. Zij vond het prima idee om haar ode op mijn blog te plaatsen.

Ode to the birch tree

Alone or in a grove
You are a wonder to behold

Standing tall and brave
Bending only to the wind, never willing to cave

Iridescent bark
Curling playfully revealing a light spark

Leaves waving on high
Changing peacefully as the seasons pass by

Looking fresh and bright is the mystery
Inside filled with such a rich history

Beautiful and proud
Standing out from the crowd

Unique, unbiased and balanced
Qualities any species would find a talent

One of Mother Nature’s beauties that few can compare for me
To The Birch Tree

Klik hier voor de Facebookpagina van Maggie.

Berken fotoblog

De berk is een fotogenieke boom. In de toekomst zal ik iedere berk die iets toevoegt aan deze fotogalerij op de plaat vastleggen. Jouw berkenfoto ook hier? Stuur een bericht met de foto en de tekst!

 

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.